تبلیغات
برنامه ریزی شهری Şehir planı - مطالعه جبر گرایی زیست محیطی
 
برنامه ریزی شهری Şehir planı
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
پنجشنبه 13 مهر 1391 :: نویسنده : امید باقری

 

Think Green 2006.jpg

حوزه محیط شناسی انسان شناختی را می توان علم مطالعه ی تعاملات انسان با محیط زیست و استراتژی هایی که انسان
برای سازگاری با محیط در طول زمان های مختلف اتخاذ نموده است مطرح کنیم.(فکوهی،217:1386)

مقدمه ای بر نظریات کلاسیک محیط شناسی
بحث پیرامون رابطه ی فرهنگ ومحیط همواره یکی از محورهای اصلی درحوزه ی محیط شناسی
 بوده است. درتئوری های کلاسیک محیط شناسی دو نظریه ی جبرگرایی محیطی (Determinism)
 وامکان گرایی (Possibilism) ازجایگاه حائزاهمیتی  برخوردارند. وجه مشترک این دو نظریه را
می توان قائل شدن آن ها به نوعی رابطه ی خطی وغالب مغلوبی بین دو مقوله ی محیط و فرهنگ
 دانست .البته تفاوت اینجاست که از نگاه جبرگرایی ،محیط تعیین کننده ی همه چیز است واز دیدگاه
امکان گرایی همه چیز در فرهنگ خلاصه می شود.در این جا تلاش شده است تا بادیدی انتقادی به
 مباحث مربوط به تئوری جبرگرایی پرداخته شود.

موضوع: نظریه ی جبرگرایی زیست محیطی(Determinism)
جبرگرایی زیست محیطی یکی از سنت های فکری اصلی درحوزه ی محیط شناسی کلاسیک می
باشد که مطابق آن محیط فیزیکی حرکت دهنده ی اصلی امورات انسانی است. امورات یعنی
شخصیت،بقا،مرگ ومیر،حکومت، مذهب،فرهنگ مادی وحتی سازه های بدنی.در واقع طبق این
 دیدگاه همه ی امورات به نوعی سوژه ای در ارتباط با تحلیل رابطه ی محیط و فرهنگ  می
باشند.ازپیشگامان این نظریه می توان به افلاطون،ارسطو،هانگتینتن،مونتسکیو و... اشاره کرد که
 هرکدام ازآن ها به نوعی نقش اصلی درحوزه هایی مثل مذهب،تمدن،و...را به محیط داده اند.در
 ادامه سعی می شود باتأکیید بر مفهوم توسعه ی فرهنگی راتزل که به نوعی پدرجبرگرایی جغرافیایی
 شناخته می شود با دیدی تحلیلی جایگاه این نظریه را در حوزه های مدرن محیط زیست مطرح
کرد.(Anthropology.ir)

نظریه ی راتزل:
دومفهوم اصلی:

1-توسعه ی فرهنگی:  آن چه می گوییم توسعه ی فرهنگی قویاً تابع ویژگی های جغرافیایی است و
 جبرگرایی جغرافیایی را مطرح می کند .در حقیقت می توان این گونه بیان کرد که ویژگی های یک
 سرزمین وآب وهوا وهمواری وناهمواری و... تأثیر تعیین کننده ای روی ویژگی های جمعیتی
،اجتماعی و... دارد. در واقع فرهنگ چیزی نیست جز سرزمین واقلیم وآن چه که جغرافیا تعیین می
 کند.
2-محیط های خودکار(Defalt setting): بسترهای فیکس شده یا ازپیش تعیین شده ی طبیعت یا
جغرافیا چیزهایی نیستندکه بتوان در مقابل آن مقاومت کرد یا آن ها را تغییر داد.کاری که انسان ها
 انجام می دهند این است که در برابر کاراکترهای محیطی واکنش نشان می دهند ودرواقع انسان
موجودی است منفعل نه فعال.
حال سؤال این جاست که باتوجه به محوریت مباحث گفته شده که صرفا برعامل جغرافیا ومحیط
 تأکیید می کند آیا می توان در مباحث امروزی مربوط به محیط زیست قائل به چنین رابطه ای شد و
 اساساً بامطرح شدن نظریات جدید درحوزه ی محیط شناسی که این رابطه را تاحد زیادی جرح
وتعدیل نموده اند،نقش انسان شناسی چگونه فرض می شود؟در ادامه و درقالب مطرح کردن انتقادات
 نسبت به این نظریه پاسخی برای این سؤالات خواهیم یافت.(هانیگن،1997)

نقدهای وارد برنظریه ی جبرگرایی زیست محیطی:

1-جبرگرایی محیطی اولین چیزی را که مسلم فرض می کند خود محیط می باشد.
2-این نظریه خودش را با قضاو قدرگرایی نشان می دهد، درحقیقت یک ارتباط علی بین محیط و
 هرچه که انسانی است می بیند ودر واقع مناسبات بین محیط و انسان را یک طرفه می انگارد.
3-رابطه ی محیط وانسان رابطه ی محرک وپاسخ است.رفتارگرایان می گویند موجودات در برابر
محرک مشخص پاسخ مشخص می دهند ومحیط گرایان می گویند محیط مشخص منجر به پاسخ
مشخص می شود.براین اساس انسان تابع محیط است .این نوع رابطه را رابطه ی تبعی، ایستا و علی
می نامند.
4-انسان های متفاوت و اساساً فرهنگ های متفاوت واکنش های متفاوتی را نسبت به شرایط محیطی
 ثابت نشان داده اند.

چرا جبرگرایی دوام آورده است؟
1-انسان طبیعتاً به جبرگرایی علاقه مند بوده است، وهر آن چه که رنگ و بوی جبرگرایی داشته
باشد درجوامع انسانی پا می گیرد. بشر همیشه نوعی تمایل ذاتی به خطی فکر کردن داشته است
وهرجا فرآیند تفکر غیرخطی شده است، انسان دچار سردرگمی  شده است. به عبارتی می توان گفت
بشر از پدیده هایی که تفسیرناپذیرند می هراسد، زیرا همیشه با دیدگاه خطی به همه چیز می نگرد و
 انگشت اتهام را به یک سمت نشانه می رود.
2-جبرگرایی اقتصادی-تکنولوژیکی عاملی بود تا جبرگرایی محیطی باقی بماند. این نوع جبرگرایی
 یک مؤلفه ی اجتناب ناپذیر ازتفکرات مارکس بوده است. زیربنا وپایه ی جبرگرایی اقتصادی چیزی
 نیست جز نوعی واکنش یا تلاش برای پس زنی موضع ضد محیط زیستی. تفکرات مارکس با ذائقه
ی محیط گرایان هم خوانی ندارد چرا که مارکس می گویدطبیعت تمام نشدنی و نامحدود می باشد
 بنابراین معتقداست: " تا  می توانی از طبیعت بهره برداری کن." از طرف دیگر مارکس کار را
ستایش می کرد و در نتیجه کار یعنی بیرون کشیدن هرآنچه که در طبیعت می باشد.
درمجموع، می توان گفت که بخش عمده ای از اتکای جبرگرایی بر محیط است. این  دیدگاه اساساً
یک برداشت کوتاه بینانه از زیست محیط و نسبت آن با فرهنگ  دارد و فرهنگ و عوامل مادی
فرهنگی را نا دیده می گیرد. نگاهی که در این دیدگاه وجود دارد نوعی دیدگاه به اصطلاح ارسطویی
است که انسان را در برابر و مقهور محیط زیست قرار می دهد در حالی که در نظریه های متأخر
 انسان و محیط دو هستار مجزا نیستند و به نوعی دارای ارتباط متقابل با یکدیگر می باشند.

منابع:
کتاب ها:
1-فکوهی،ناصر(1386) ،تاریخ اندیشه و نظریه ی انسان شناسی،تهران :نی
2-Hannigen, John A. 1997,Environmentalsociology, London: Routlege

منابع اینترنتی:
1-Anthropology.ir / (Determinism)
2-Wikipedia.org





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
پنجشنبه 19 مهر 1397 ساعت 08 و 11 دقیقه و 43 ثانیه

You've made your stand very effectively..
levitra 10 mg prezzo levitra 20mg buy levitra 10mg vardenafil 20mg buy levitra 10mg cheap 20mg levitra cheap 20mg levitra cheap 20mg levitra levitra buy levitra 10mg
سه شنبه 10 مهر 1397 ساعت 05 و 33 دقیقه و 12 ثانیه

Terrific material. Appreciate it!
acheter cialis meilleur pri prices for cialis 50mg tarif cialis france cialis generico in farmacia buy cheap cialis in uk cialis efficacit cialis qualitat purchasing cialis on the internet cialis para que sirve cialis with 2 days delivery
جمعه 6 مهر 1397 ساعت 23 و 56 دقیقه و 35 ثانیه

Regards. Valuable stuff!
sublingual cialis online cialis baratos compran uk female cialis no prescription we like it safe cheap cialis cialis online napol walgreens price for cialis cialis daily cialis dosage side effects for cialis when will generic cialis be available
شنبه 31 شهریور 1397 ساعت 17 و 14 دقیقه و 00 ثانیه

Very good facts. Thank you.
canadian pharmaceuticals nafta the best canadian online pharmacies canadian medications, liraglutide canada medication drugs for sale in canada canadian pharmaceuticals stocks canadian pharmacies stendra canada drug online pharmacy canada canadian online pharmacies reviews
چهارشنبه 28 شهریور 1397 ساعت 18 و 50 دقیقه و 17 ثانیه

Many thanks. I enjoy it.
acheter cialis meilleur pri cialis baratos compran uk cialis y deporte purchase once a day cialis buy cialis cheap 10 mg when will generic cialis be available cialis australia org we use it 50 mg cialis dose safe dosage for cialis buy brand cialis cheap
سه شنبه 27 شهریور 1397 ساعت 15 و 42 دقیقه و 07 ثانیه

Kudos, I enjoy this!
i recommend cialis generico cialis tablets australia cialis 5 mg buy tarif cialis france purchasing cialis on the internet wow cialis 20 overnight cialis tadalafil cialis generico en mexico acheter cialis kamagra we choice free trial of cialis
سه شنبه 13 شهریور 1397 ساعت 19 و 52 دقیقه و 47 ثانیه

Many thanks, Helpful information.
canadian pharmaceuticals reviews prescriptions from canada without buy viagrow pro canada drugs best canadian pharmacies online canadian medications pharmacy drugstore online shopping reviews Canadian Pharmacy USA canadian rxlist canada rx
دوشنبه 12 شهریور 1397 ساعت 02 و 03 دقیقه و 57 ثانیه

Terrific information, Regards!
cialis prezzo di mercato cialis coupon are there generic cialis cialis e hiv recommended site cialis kanada cialis 10 doctissimo cialis rezeptfrei cialis pills in singapore how much does a cialis cost recommended site cialis kanada
یکشنبه 11 شهریور 1397 ساعت 12 و 55 دقیقه و 36 ثانیه

Fantastic facts, Many thanks.
buying brand cialis online cialis soft tabs for sale precios de cialis generico cialis et insomni preis cialis 20mg schweiz cialis reviews cialis 20 mg 200 cialis coupon cialis daily dose generic cuanto cuesta cialis yaho
سه شنبه 23 مرداد 1397 ساعت 03 و 24 دقیقه و 52 ثانیه

Regards. Very good information!
buy viagra cheapest price uk pharmacy viagra viagra generic online pharmacy where can i buy viagra safely online buy viagra online paypal buy pfizer viagra online viagra usa buy levitra viagra where to buy viagra without prescription viagra pharmacy viagra cheap viagra
دوشنبه 7 خرداد 1397 ساعت 02 و 54 دقیقه و 20 ثانیه

Kudos, Valuable information!
cialis side effects deutschland cialis online order cialis from india price cialis per pill cialis rezeptfrei achat cialis en itali costo in farmacia cialis where cheapest cialis overnight cialis tadalafil tadalafil 20mg
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 ساعت 04 و 27 دقیقه و 19 ثانیه

Incredible many of amazing advice.
cialis et insomni buy cialis online nz dose size of cialis venta de cialis canada where do you buy cialis cipla cialis online wow cialis tadalafil 100mg cialis prezzo in linea basso we choice cialis pfizer india cialis sans ordonnance
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 ساعت 05 و 08 دقیقه و 04 ثانیه

Thanks a lot, Terrific information!
buy online pharmacy get prescription for viagra where to order viagra online buy viagra online with paypal buy cheap generic viagra where to buy viagra in malaysia buying viagra online without prescription buy generic viagra uk can you purchase viagra online buy viagra in china
جمعه 17 فروردین 1397 ساعت 20 و 47 دقیقه و 06 ثانیه

Thanks! An abundance of advice.

best generic drugs cialis cialis pas cher paris cialis rckenschmerzen cialis 20 mg effectiveness cialis canada try it no rx cialis cialis lilly tadalafi brand cialis generic cialis kaufen if a woman takes a mans cialis
جمعه 3 فروردین 1397 ساعت 17 و 32 دقیقه و 42 ثانیه

Many thanks! Fantastic stuff!
cialis super kamagra cialis prezzo di mercato buy cialis uk no prescription cialis 5 mg effetti collateral pastillas cialis y alcoho discount cialis order generic cialis online precios cialis peru generic cialis soft gels brand cialis generic
دوشنبه 28 اسفند 1396 ساعت 00 و 17 دقیقه و 43 ثانیه

You have made your position very clearly!!
cialis great britain cialis generico lilly we choice cialis pfizer india cialis farmacias guadalajara buy original cialis cialis 5 effetti collaterali cialis cuantos mg hay canadian discount cialis cialis 30 day trial coupon best generic drugs cialis
چهارشنبه 18 مرداد 1396 ساعت 13 و 38 دقیقه و 06 ثانیه
Hello, I desire to subscribe for this weblog to take newest
updates, thus where can i do it please assist.
سه شنبه 16 آبان 1391 ساعت 11 و 21 دقیقه و 58 ثانیه
خیلی ممنون
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :