تبلیغات
برنامه ریزی شهری Şehir planı - رویکرد اجتماعی- فضایی
 
برنامه ریزی شهری Şehir planı
جغرافیا و برنامه ریزی شهری
پنجشنبه 30 آذر 1391 :: نویسنده : امید باقری

 

مارک گوتدینر، لسلی باد ترجمه شایسته مدنی
EW-AH376_geuze__G_20090819112037.jpg

رویکرد اجتماعی- فضایی در تحلیل شهری، نتیجه تغییر پارادایمی است که در پایان دهه 1960 آغاز شد (لوفبور، 1991). پیش از این زمان، نگرش غالب روندهای شهری در میان جامعه شناسان و جغرافی دانان با نام "بوم شناسی انسانی" نامیده می شد

(نگاه کنید به گوتدینر، 1994؛ گوتدینر و هاچیزون، 2000). بوم شناسی انسانی که از نظر ایدئولوژیک مورد تبعیض قرار گرفته، رابطه میان روندهای اجتماعی و فضایی در یک استعاره بر پایه زیست شناختی و وام گرفته از قلمرو سلطنت گیاهان و حیوانات را بنیان نهاد. الگوهای شهری پراکندگی جمعیتی و توسعه به عنوان یک روند تعدیل محیطی نگریسته شد که بیشتر سازواره ای و سازگاری پذیر است تا اینکه محصول طبقه، نژاد و روابط اجتماعی بر اساس جنسیت که از شیوه پیچیده ای از سازمان اجتماعی برخاسته است. بنابراین بوم شناسی انسانی با تاکید خود بر سازگاری، به خصوص با درک نزاع شهری سال های دهه 1960 و دوره طولانی صنعتی زدایی ناسازگار بود، دوره ای که در آن زمان به مثابه نتیجه ای از دگرگونی های نظام سرمایه داری دنیا رخ داد.

تا سال های دهه 1980 رویکردی جایگزین به نام جامعه شناسی شهری نوین پدیدار شد که رکوردی استوار در نشریات شهرسازان در رشته های گوناگون بر جا گذاشت. از آنجا که این واژه، انواع دیگر بسیاری داشت و نامشخص بود، پارادایم "رویکرد اجتماعی – فضایی" در سال های دهه 1990 مطرح شد(گوتدینر و هاچیزون، 2000). نیز به مدخل املاک و مستغلات نگاه کنید. مفهوم کلیدی پارادایم نوین در مطالعات شهری اینست که شکل فضای زیست گاهی با شیوه سازماندهی اقتصاد مربوط است. این به آن معنا نیست که مراحل به خوبی تعریف شده رشد شهری به طور مستقیم با مراحل دقیق توسعه اقتصادی قرین است. بلکه به این معناست که الگوهای فضایی مهم و کلیدی با جنبه های خاص که سازماندهی اجتماعی جامعه را تعریف می کند، با جنبه های خاص ویژگی های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شیوه مربوط به سازماندهی اجتماعی مرتبط است. بر اساس این رویکرد اجتماعی – فضایی، مراحل توسعه شهری با دگرگونی های اقتصاد سیاسی جامعه مربوط هستند. در مورد ایالات متحده، اشکال شهری به دلیل فازهای توسعه سرمایه داری پدیدار و پیراسته شدند. جدول زیر این گرایش ها را به صورت خلاصه نشان می دهد:

مراحل سرمایه داری

مراحل شهری سازی در ایالات متحده

دوره بازرگانی- استعماری (1630- 1812)

 

 

دوره صنعتی شدن (1812- 1920)

 

 

 

سرمایه داری تک قطبی (1920-1960)

 

 

سرمایه داری جهانی (1960- تاکنون)

شهرهای اسکله ای استعماری- بوستون، نیویورک، فیلادلفیا، نیواورلئان، سان فرانسیسکو

 

شهر های صنعتی- شیکاگو، آکرون، کلولند

پیتزبورگ، دیترویت، آتلانتا، سنت لوییس، لس آنجلس

 

شهرها و حومه های کلان شهری- مانهاتان

شیکاگو، دنور، مینه آپولیس، بوستون

 

ناحیه کلان شهری چندمرکزی- نیویورک سیتی، ناحیه لس آنجلس، ناحیه لاس وگاس، فونیکس، مینه آپولیس- سنت پل، دالاس- فورت ورث

 

 

          اغلب تاریخ های این توسعه، پیش از انتقال پارادایم، این ادعا را مطرح می سازد که تغییرات الگوهای استفاده از زمین نتیجه دگرگونی های فناوری حمل ونقل بود. برای نمونه ایراد حومه سازی الگوهای موقت استفاده از زمین در ایالات متحده عموما به گردن رواج انبوه اتومبیل می افتد. این نگرشی قدیمی و تاریخ مصرف گذشته است. درک درست تر اینست که املاک پیوسته ترقی یافته، به خصوص در ایالات متحده، زیرا سرمایه در آنجا از دیگر امکانات جذب شده است. توسعه دهندگان و زمین خواران با یک بازار آزاد زمین از هر ابزار فنی در دسترس برای دنبال کردن رشد استفاده می کنند. از این رو حومه سازی پیش از این در سال های 1800 کاملا مشهود بود و شهرها همواره مراکز دیگری را شکل می دادند، خواه حمل ونقل بیشتر توسط کالسکه های اسبی انجام می شد و یا لوکوموتیو بخار.

پس از سال های 1930، زمانی که سرمایه داری ایالات متحده به اقتصاد صنعتی بالغ تبدیل شد و به خصوص در طول جنگ جهانی دوم، شهرها شروع به تخصصی شدن کارکردی کردند. برخی شهرها مانند لس آنجلس، دیترویت، بوفالو و بالتیمور، اغلب تولیدی بودند. برخی دیگر مانند نیواورلئان، آتلانتا و سیاتل بیشتر در زمینه تجارت و بازرگانی تخصصی شده بودند. مکان هایی مانند بوستون، نیویورک سیتی و واشنگتن دی سی به سمت خدمات هدایت شدند، البته ابرشهرهایی مانند نیویورک سیتی و لس آنجلس در تمامی کارکردهای عمده اقتصادی امتیاز بالایی داشتند.

این تخصصی شدن کارکردی نواحی کلان شهری خاص بعدها در خود این نواحی تقسیم شد، به طوری که مرکز شهر تنها به مرکزی در یک آرایش ناحیه ای تبدیل شد و در فعالیت های خاصی تخصص حاصل کرد، حال آنکه دیگر مراکز در کارکردهای جداگانه ای تخصصی شدند. پس از سال های دهه 1960 و به خصوص امروز در طول دوره حاضر سرمایه داری جهانی و کار بومی محدود کارخانه ای، مرکز شهرهای بزرگ از نظر کارکردی در زمینه کسب و کار و خدمات مالی تخصصی شده اند، حال آنکه دیگر مراکز حوزه مترو بر خرید، تولیدات سبک تا سنگین، عملیات های دفتری کسب و کار، تجارت و بازرگانی تاکید می کنند.

رویکرد اجتماعی- فضایی این طور استدلال می کند که الگوهای توسعه در ایالات متحده شامل دو دسته متفاوت است که البته با انتقالات مرتبط جمعیت و فعالیت های اقتصادی همراه است، انتقالاتی انبوه و بی سابقه در طول تاریخ. دسته نخست انتقال به حومه شهر بود که پس از سال های دهه 1940 در مقیاس انبوه سرعت گرفت. دسته دوم انتقال به جنوب آمریکا بود که پس از سال های 1960 شتاب گرفت. در هر دو مورد، تقلاهای جنگ جهانی دوم سروکار گسترده ای با تدارک زیرساخت ها و منابع اقتصادی برای این دگرگونی های در شرف وقوع داشت. بر اساس چشم انداز اجتماعی- فضایی، توسعه استفاده از زمین به یک میزان محصولی از دولت مداخله گر و سیاست های دولتی و نیز سرمایه گذاری اقتصادی و توسعه منابع است. این معنایی است که از رویکرد "اقتصاد سیاسی" به منظور رشد شهری مستفاد است.

جنبه دیگر رویکرد اجتماعی- فضایی، به رسمیت شناسی صریح این نکته است که زندگی اجتماعی شامل طبقات و دیگر تقسیمات اجتماعی مانند نژاد و جنسیت است که مهم هستند. از نظر کارل مارکس و فریدریش انگلس، شهر صنعتی سال های 1800 به خصوص شهرهای انگلستان مانند منچستر بهترین مکان ها برای مطالعه بر روی روابط گسترده نظام سرمایه داری بود، درست همان طور که کارخانه بهترین محل مطالعه خود سازماندهی تولید سرمایه داری به شمار می رفت. انگلس (1973) زندگی شهری را به به مثابه گونه ای سازگاری با محیط بلکه نوعی سازگاری طبقاتی تفسیر می کرد، به خصوص به عنوان راهی که منطق های متفاوت اجتماعی کارگشایان و کارگران از طریق آن خود را در فضایی با غلبه بازار خصوصی املاک تخلیه کردند. همه چیز با پول تعیین می شد. تمام ارزش ها، پندارها، باورها و ارجحیت های تفسیرشده با بازار، خود در گزینه های مصرفی جای می گیرد که توسط بودجه ها محدود می شد. آنکه تمکن بیشتری داشت، بیشتر به دست می آورد. آنکه استطاعت کمتری داشت، گزینه های کمتری نیز برای بهبود کیفیت زندگی داشت.

بر اساس رویکرد اجتماعی- فضایی، زندگی شهری نه نوعی سازگاری یک گونه با یک محیط، بلکه تولید نیروها و گزینه ها، ساختار و نمایندگی بود، همان طور که افرادی که به طبقات اجتماعی متمایز تعلق داشتند، راه هایی برای زندگی و مصرف با منابع درآمد خود و درون نظام تولید صنعتی سرمایه داری یافتند. حالا درک می کنیم ترتیبات فضایی نواحی شهری نیز محصول نژادپرستی بوده و در بسیاری از مکان ها مانند حومه شهر، در خود روابط سلطه جنسیتی را نیز جای داده اند.

در محیط شهری محصول سرمایه داری سال های 1800، انگلس همچنین مشکلات اجتماعی بسیاری مشاهده کرد که حاصل نابرابری های اجتماعی و توزیع نابرابر ثروت بود. خانواده هایی که تمکن نگهداری همه فرزندان خود را نداشتند، تعدادی از آن ها را در خیابان رها می کردند، جایی که آن ها مجبور بودند از خود دفاع کنند. چه بسیار "کودکان بی صاحب" شهری که کبریت می فروختند یا کفش واکس می زدند و بدون خانواده در نواحی کریه شهرهای صنعتی زندگی می کردند. همچنین آلودگی وحشتناک کارخانجات و نواحی گسترده با خانه های غیراستاندارد را نیز باید به آن افزود. بحران های سلامت عمومی رایج بود و به دلیل نبود یا نامناسب بودن مراقبت های پزشکی، میزان مرگ و میر کودکان در میان طبقه کارگر شهری به شدت بالا بود. امروز نواحی شهری هنوز باید با تاثیرات منفی توزیع نابرابر ثروت از طریق برنامه های گوناگون دولتی مانند مسکن یارانه ای دست و پنجه نرم کنند. این سیاست های عمومی با بحران مالی کنونی دولت محدود شده اند، شرایطی در حال گسترش در جوامع سازمان یافته پیرامون شرکت های خصوصی. (به مدخل بحران مالی نگاه کنید).

رویکرد اجتماعی- فضایی فریدریش انگلس (1973) نیز به این موضوع پی برد که شهرها چگونه بازنماینده تقابلی گسترده میان فقیر و غنی هستند که تقریبا در کنار یکدیگر زندگی می کنند. ناحیه هایی در شهر وجود داشت که ثروت بی حدوحصر در آن متمرکز شده بود. پندارهای آن زمان این تفاوت خشن را به عنوان امری متعلق به نظم طبیعی چیزها توجیه می کرد، که بر سر راه رویکرد بوم شناسی انسانی قرار داشت که تفاوت های طبقاتی را نادیده می گرفت. در آن زمان باور بر این بود که مردم بنا به شایستگی شخصی و کار سخت خود پاداش خود را دریافت می کنند. با اینهمه انگلس به توضیح الگوهای بسیار مشابه نابرابری در شرایط توسعه ناهماهنگ بومی گرفته تا خود سرمایه داری پرداخت که به دلیل تفاوت میان قدرت خرید در جامعه ای تنها استوار بر بازار به تفاوت های میان جمعیت دامن می زند.

امروز چشم انداز اجتماعی- فضایی دارای اصلی بنیادین در آن سوی ویژگی هایی است که انگلس آن ها را بیان کرده بود. الگوهای توسعه کلان شهری نتیجه جریان های سرمایه گذاری بر روی زمین است. اگر کسب و کاری تنها به مکانی برای شروع کار نیاز داشته باشد و یا به خرید زمین به منظور توسعه مسکن و/یا ساختارهای تجاری برای کسب سود بپردازد، هردو سطح سرمایه گذاری و اشکالی که این امر در بازار املاک به خود می گیرد، راه های اصلی رشد شهرها و نواحی باقی می ماند. به این دلیل چشم انداز اجتماعی- فضایی توجهی خاص به املاک به عنوان "مرز تعیین کننده" رشد دارد "به مدخل املاک و مستغلاتنگاه کنید). بر اساس نظر آنری لوفبور نظریه پرداز (1991)، این امر جنبه ای از اقتصاد است که به تولید فضا می انجامد. بخش املاک جامعه، گردشی جداگانه از سرمایه را تشکیل می دهد که پول در آن به وجود می آید، نه در تولید کالاهای فروشی، بلکه در مالکیت زمین که بعدا می تواند همان طور که هست فروخته شود، یا توسعه یابد و مدتی بعد فروخته شود، زمانی که ثروت اجتماعی نواحی پیرامون آن بر ارزش این سرمایه گذاری بیفزاید. این شیوه ایجاد ثروت در گردش ثانویه املاک کاملا متفاوت با راهی است که سرمایه گذاری سرمایه داری از طریق آن سودی را به بخش نخست تولید بازمی گرداند. ما بینش های فوق را مدیون آنری لوفبور (1991) هستیم، بینش هایی که چشم انداز اجتماعی- فضایی را قادر به پیشرفت این استدلال داده که خود فضا عاملی مهم در توسعه کلان شهری و نیز عاملی است که با نوعی منطق سودآور اداره می شود، منطق اندکی متفاوت با راهی که طرفداران سرمایه داری درگردش اولیه از آن پول درمی آورند (به مدخل املاک و مستغلات نگاه کنید).

بر این اساس چشم انداز اجتماعی- فضایی دارای جنبه های زیر است:

می توان از دسته های استاندارد تحلیل های سیاسی اقتصادی مانند سود، سرمایه، اجاره، استثمار طبقاتی، و مانند آن در تحلیل توسعه شهری استفاده کرد.

گردش ثانویه سرمایه، سرمایه گذاری در بخش املاک، الگوی ادواری رشد و افول را دنبال می کند که به گونه ای با گردش اولیه تولید صنعتی متفاوت است. در نتیجه تحلیل گرایشات توسعه جامعه به توجهی خاص به هر دو گردش و ارتباط بین آن ها نیاز دارد. این جنبه های تحلیل بسیار پیچیده تر از رویکرد ساده انگارانه بوم شناسی شهری یا دیگر اشکال جامعه شناسی شهری مانند مکتب شیکاگو هستند.

تمامی فعالیت های اجتماعی نیز در رابطه با فضا هستند. فضا عاملی جداناشدنی در هر کاریست که ما انجام می دهیم. درک این پندار به این معناست که زمانی که ما محیط های ساخته و پرداخته را کشف می کنیم، باید به همان میزان به شیوه ای نیز توجه کنیم که از طریق آن فضا به تعریف رفتار ما و نیز دیگر متغیرهای یک نوع اجتماعی یا میان کنشی کمک می کند. توجه به جنبه های فضایی زندگی انسانی به این معناست که طرح و معماری همگی نقشی مهم در شیوه کنش میان مردم ایفا می کنند. برای نمونه شهرها تا اندازه ای به دلیل تفاوت های موجود در فضاهای آن ها با یکدیگر متفاوتند.

محیط های فضایی حاوی نشانه ها و نمادها هستند. آن ها مانند نقشه های ذهنی در اذهان مردم و در مفهوم شهر توسط سیاستمداران، پلیس و ساکنان معمولی بازنمایی می شوند. از این رو این فضا برای هر کسی که در آن زندگی می کند معنایی دارد. گاهی اوقات بازنمایی فضا مشترکا توسط افراد گوناگون پذیرفته می شود. گاهی اوقات نیز مردم بر سر معنای فضا و تعاریف بر سر رفتار پذیرفته شده در فضاهایی خاص به اختلاف برمی خورند. این جنبه ها بخشی مهم از فرهنگ کلان شهری هستند. آن ها می توانند هم در شهر و هم در حومه حضور داشته باشند. در گذشته جنبه های بازنمایاننده فضا از سوی تحلیل گران شهری نادیده گرفته می شد. اما از نظر رویکرد اجتماعی- فضایی، ابعاد نمادین و فرهنگی به شدت مهم هستند.

سرانجام، رویکرد فوق بر نقش مهمی تاکید می کند که دولت در امر فضا ایفا می کند. سیاست حدومرزهای کلان شهری را تعریف می کند. نزاع ها بر سر این خطوط در فضای انتزاعی اغلب به مشکلات سیاسی جدی منتهی می شود، البته اگر زمانی که در مقیاسی ملی بروز پیدا می کند به جنگ نینجامد. حکومت ها همچنین ثروت را از طریق مرزهای فضایی منتقل می کنند. این نوع سرمایه گذاری عمومی برای حفظ آرامش عمومی مکان ها مهم است. زمانی که حکومتی پول را از یک ناحیه قلمرو قدرت خود به ناحیه ای دیگر منتقل می کند، می گوییم یک انتقال ارزش در فضا صورت گرفته. این سازوکار زمانی که توسط بخش خصوصی انجام شود، در آن سوی تولید توسعه ناهمگون قرار دارد. زمانی که پای بخش دولتی در میان باشد، نیز توسعه ناهمگون است، اما حضور سیاست های دولت همچنین به این معناست که شاید برخی بی عدالتی های عینی در کار باشد. به این دلایل، نقش دولت در فضا جنبه ای مهم از رویکرد اجتماعی- فضایی است.

منابع

Engels, F. 1973. The Condition of the Working Class in England. Moscow: Progress Publishers.

Gottdiener, M. 1994. The Social Production of Urban Space, 2nd Edition. Austin, TX:

University of Texas Press.

Gottdiener, M. and R. Hutchison 2000. The New Urban Sociology, 2nd Edition. NY:

McGraw-Hill.

Lefebvre, H. 1991. The Production of Space. Oxford, UK: Blackwell





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
سه شنبه 23 مرداد 1397 ساعت 10 و 29 دقیقه و 23 ثانیه

Incredible tons of excellent knowledge!
how to find viagra cheap online pharmacy usa buy real viagra cheap how can i buy viagra without seeing a doctor cheapest viagra with prescription viagra uk online online viagra without prescription how to get viagra from doctor viagra how to get a prescription to buy viagra
سه شنبه 23 مرداد 1397 ساعت 01 و 55 دقیقه و 26 ثانیه

Lovely data. With thanks!
cialis prices in england acquistare cialis internet cialis billig dosagem ideal cialis cialis generique cialis dose 30mg cialis 20 mg best price comprar cialis 10 espa241a cialis tadalafil where do you buy cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 ساعت 21 و 47 دقیقه و 14 ثانیه

Amazing plenty of excellent tips!
cialis super kamagra cialis price in bangalore cialis baratos compran uk prezzo cialis a buon mercato canadian discount cialis cialis from canada import cialis cialis generic availability click here take cialis dose size of cialis
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 ساعت 05 و 29 دقیقه و 04 ثانیه

This is nicely said. .
buy viagra uk no prescription buy viagra online next day delivery uk where to buy viagra over the counter viagra without presc uk how to buy generic viagra online buy real viagra online usa age to buy viagra where can you purchase viagra buy cheap viagra buy viagra online overnight
شنبه 18 فروردین 1397 ساعت 15 و 14 دقیقه و 15 ثانیه

Great posts. Kudos!
cialis price thailand prices on cialis 10 mg cialis 5mg cialis 5 mg schweiz cialis pills in singapore cialis 20 mg cost we use it 50 mg cialis dose cialis manufacturer coupon we like it safe cheap cialis precios cialis peru
شنبه 4 فروردین 1397 ساعت 17 و 47 دقیقه و 48 ثانیه

You actually explained that wonderfully!
click now cialis from canada cialis vs viagra cialis 20mg buy online cialis 5mg cuanto cuesta cialis yaho cialis from canada best generic drugs cialis cialis for sale in europa deutschland cialis online wow cialis 20
چهارشنبه 18 مرداد 1396 ساعت 10 و 54 دقیقه و 18 ثانیه
Hi there are using Wordpress for your blog platform?
I'm new to the blog world but I'm trying to get started
and create my own. Do you require any coding expertise to make your own blog?
Any help would be really appreciated!
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 ساعت 01 و 34 دقیقه و 53 ثانیه
Thanks for the marvelous posting! I really enjoyed reading it, you happen to be a great
author.I will ensure that I bookmark your blog and will eventually come
back in the future. I want to encourage that you continue your great posts, have a nice day!
پنجشنبه 30 آذر 1391 ساعت 12 و 41 دقیقه و 04 ثانیه
سلام
از شما مدیریت محترم وبلاگ دعوت می کنیم تا لینکتون رو در سایت ما ثبت کنید ضمنا تبادل لینک برای وب مستر ها بدون محدودیت و رایگانه
با تشکر از مدیریت وبلاگ
مدیریت وب سایت ویفری دات آی ار
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :